Moedertaal in de klas? Ontdek de meerwaarde van meertaligheid!

In deze opleiding gaan we in op de kracht van meertaligheid.

  • Wat zegt recent onderzoek over het gebruik van moedertalen in je les?
  • Hoe ga je hiermee om?  
  • Hoe pak je dit praktisch aan?

Tijdens de eerste opleidingsdag, op 3 december, maak je kennis met enkele onderzoekers/experten. Zij delen hun bevindingen over het belang van moedertaal bij tweedetaalleerders.  

Je krijgt die dag ook een opdracht waarmee je in de komende maanden praktisch aan de slag kan.

Voor meer informatie kan je terecht bij:

Programma van 3 december 2019:

9.00-9.30     Onthaal

9.30-10.30   

Carolien Frijnsis lerarenopleider en onderzoeker aan de Arteveldehogeschool. In 2017 is ze aan de KU Leuven                  gepromoveerd op onderzoek naar taal leren.

Met haar onderzoek werd ze finalist van de Vlaamse PhD Cup 2017 en won ze de Jaarprijs Wetenschapscommunicatie 2019. Haar recente boeken zijn Taal leren (Lannoo) en De vliegtuigklas (Pelckmans Pro).

Taal leren en meertaligheid in het volwassenenonderwijs

  • Hoe leren anderstalige volwassenen het best het Nederlands?
  • Welke plaats krijgt meertaligheid in de klas?
  • Kun je ook aan talensensibilisering doen met volwassenen?
  • En hoe denken zij eigenlijk over taalonderwijs?

We duiken in wereldbeelden van anderstalige cursisten, onderzoeken hoe een krachtig leerklimaat er voor hen uitziet en dompelen ons onder in de klaspraktijk van een NT2-docent die de moedertaal van haar cursisten actief in de klas inzet. ‘Cursisten hebben twee identiteiten’, vertelt die docent, ‘In het Nederlands zie je de stotterende, onzekere cursiste terwijl ze in het Spaans de moeder is die weet waarmee ze bezig is.’

10.30-11.30

Sven Sierensis senior onderzoeker aan het Steunpunt Diversiteit &Leren, Universiteit Gent.

In de voorbije jaren deed hij vooral onderzoek naar taaldiversiteit en het gebruik van meertalige taalrepertoires van leerlingen in het Vlaamse basisonderwijs. Recente boeken waaraan hij heeft meegewerkt zijn: Is die taal van ver of van hier? (Acco), Haal meer uit meertaligheid (Acco) en The Multilingual Edge of Education (Palgrave Macmillan).

Naar een nieuw begrip van taal en meertaligheid en wat dit kan betekenen voor het volwassenenonderwijs

In het sociolinguïstisch onderzoek naar taal en taalgebruik zijn in de voorbije decennia allerhande nieuwe begrippen opgedoken over hoe taalgebruik verloopt en hoe talen zich tot elkaar verhouden. Voorbeelden hiervan zijn translanguaging, polylanguaging, metrolingualism, language crossing, linguïstische superdiversiteit en wat dies meer zij. Dergelijke begrippen geven blijk van een groeiend bewustzijn van de complexiteit van taal in een omgeving die is gekenmerkt door globalisering, migratie, mobiliteit en digitale communicatie over de grenzen heen. Meer en meer wordt ook nagedacht over wat dit kan betekenen voor de onderwijspraktijk.

Ter illustratie hiervan zullen we dieper ingaan op recente pedagogische benaderingen als ‘pedagogisch translanguaging’ en ‘functioneel meertalig leren’.

11.30-12.00 Pauze met hapje

12.00-13.00

Orhan Agirdagis professor in de pedagogische wetenschappen aan de KU Leuven, universitair docent aan de Universiteit van Amsterdam en lid van de Jonge Academie. Voordien was hij een Fulbright fellow aan de UCLA.

Professor Agirdag bestudeert hoe brede maatschappelijke tendensen zoals stijgende etnische diversiteit en digitalisering een invloed hebben op opvoeding, leren en onderwijs. Zijn werk is verspreid over meer dan honderd wetenschappelijke publicaties, die meer dan 1400 keer geciteerd zijn en bekroond werden met verschillende prijzen.

Meertaligheid: gemiste kansen en opportuniteiten

Vlaanderen wordt steeds diverser op het vlak van taal, niet in het minst in het onderwijs. Steeds meer leerlingen en studenten spreken naast het Nederlands ook een andere taal, en zijn dus meertalig. Op zich is talige diversiteit een rijkdom voor de samenleving, maar het brengt ook nieuwe uitdagingen met zich mee. Enerzijds zien we dat meertaligheid steeds meer gepromoot voor economische groei en burgerschap. Maar anderzijds wordt talige diversiteit ook gelinkt aan allerlei problemen in het onderwijs, zoals kwaliteitsdaling. In deze uiteenzetting gaan we na of deze veronderstellingen ook kloppen.

Daarnaast bespreken we dat er wel degelijk taalongelijkheden bestaan tussen groepen van leerlingen. We verduidelijken dat deze taalongelijkheden niet (alleen) te maken hebben met etnische verschillen en dat ze niet (alleen) gevolg kunnen zijn van achterstand vanuit het gezin, maar ook van achterstelling vanuit de school en het onderwijssysteem. Hierbij wordt er ook een onderscheid gemaakt tussen status en niet-status talen.

13.00-14.00 Lunch

14.00-15.00

Workshops 

(keuze uit vier workshops - aanduiden bij inschrijving)

  • Webapp Moedertaal in NT2 door Jacomine Nortier 

Dr. Jacomine Nortier is Universitair Hoofddocent bij de afdeling Taalkunde van de opleiding Nederlands. Zij geeft onderwijs op het gebied van meertaligheid, taalcontact, sociolinguïstiek, Nederlands als Tweede Taal, en de relatie tussen taal en (etnische) identiteit; zowel cursorisch als op het niveau van scriptie- en stagebegeleiding.

Moedertaal in NT2 is een webapp met informatie over het verschil tussen Nederlands en de talen Engels, Tigrinya, Syrisch-Arabisch, Pools, Russisch, Spaans, Marokkaans-Arabisch, Tsjechisch en Turks.

Taalkundigen van de Universiteit Utrecht hebben samen met onderwijsdeskundigen en ICT-experts een app ontwikkeld, die NT2-docenten helpt bij het herkennen en oplossen van moedertaalspecifieke problemen. In de app vinden ze overzichten van cruciale verschillen tussen het Nederlands en een aantal veel voorkomende eerste talen.

  • Met prentenboeken aan de slag in de basiseducatie door Iedereen leest

Iedereen Leest is de referentie-organisatie rond lezen en leesbevordering. Samen met partners bouwt Iedereen Leest aan een sterke, brede leescultuur in Vlaanderen en Brussel.

Werk je met ouders? Wil je je anderstalige cursisten het plezier van verhalen, van kijken in prentenboeken en vertellen in hun moedertaal bij de prenten laten ervaren? In deze sessie leer je een heleboel prentenboeken kennen en ontdek je hoe je je cursisten kan stimuleren om in hun moedertaal te vertellen of voor te lezen voor hun kinderen.

  • Meertaligheid in de OKAN-klas: Jouw verhaal, mijn verhaal door Kathleen Collijs

Schooljaar 2019-2020 is haar negende jaar als leerkracht OKAN (anderstalige nieuwkomers) in Portus Berkenboom te Sint-Niklaas. De laatste jaren stond ze vooral voor de ‘regenboogklassen’:  groepen niet- en anders gealfabetiseerden. Haar focus ligt daarbij op: projectmatig werken, gebruik van ‘user generated texts’ en verhalen in de klas, creatief schrijven. Over dit laatste topic gaf ze samen met collega Marit Trioen reeds verschillende workshops. Voor haar loopbaan als leerkracht werkte ze 12 jaar op het Leuvense Centrum voor Taal en Onderwijs, waar ze materialen en instrumenten ontwikkelde voor NT2-leerders.

Rekening houden met de verschillende talen en culturen in je klas is geen éénmalig project, het is een state of mind. In de OKAN-klas is respect voor elkaars achtergrond een basisprincipe. Dit vertaalt zich op verschillende momenten in verschillende werkvormen: gebruik maken van user generated texts die de beleving en ervaring van de leerlingen weerspiegelen, verhalen lezen uit verschillende culturen, werken met prentenboeken in verschillende talen, het maken van een talenportfolio met aandacht voor meertaligheid. Deze en andere taken zijn echter slechts voorbeelden van een bredere visie waarvan elk klasthema: helden, migratie, fantasie, vrijheid… kan doordrongen zijn. Hoe pak je dit concreet aan? Hiervoor willen we met een heleboel praktijkvoorbeelden inspiratie bieden.

  • Kijkwijzer: Functioneel meertalig leren door Daria Ashurova

Daria Ashurova heeft gewerkt aan het project van het Onderwijscentrum Gent waarin de kijkwijzer Functioneel meertalig leren voor het secundair onderwijs werd ontwikkeld. Daarnaast heeft ze een aantal jaar ervaring als procesbegeleider van scholen en andere onderwijsgerelateerde partners op het vlak van meertaligheid, taalbeleid en ouderbetrokkenheid (Agentschap Integratie en Inburgering). 

Wil je weten hoe je meer leerwinst met je meertalige cursisten kan bereiken? Wil je weten hoe je meertaligheid plaats kan geven in je les om tot betere resultaten te komen? Aan de hand van de kijkwijzer functioneel meertalig leren ontdekken we samen wat het benutten van de moedertalen van jouw cursisten voor je les kan betekenen.

15.00-16.00 Hoe kan jij hiermee aan de slag in jouw lespraktijk?

Doelgroep

Leraren BE, CVO, OKAN

Doelstellingen

Via een voorafgaande bevraging vullen de deelnemers hun leervraag/leervragen in. Op basis hiervan maken wij de doelstellingen op. 

Tijdsinvestering deelnemers

  • dinsdag 3 december 2019, van 9.30 tot 16.00 uur (broodjesmaaltijd inbegrepen)
  • woensdag 12 februari 2020 - van 9.30 tot 12.30 uur

Locatie

Odisee  - Campus Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen

Uit

Schrijf je in voor deze opleiding

Brussel (Schaarbeek), 2 dagen
03/12/2019 en 12/02/2020
1 plaats over
€ 170

Inschrijven kan vanaf 01/09/2019