Kocht u ooit een cijfer?
Ik niet. Denk ik.
Die gedachte overviel me toen ik voor een Gentse boekhandel een bak met oude metalen cijferplaatjes te koop zag staan. Decoratief? Misschien. Maar bruikbaar? Nauwelijks nog.
Of toch?
Cijfers zijn alomtegenwoordig in onze digitale samenleving. Niet als metalen plaatjes, maar als onzichtbare codes. Achter elke letter, foto of video op onze schermen en schermpjes schuilt een stroom van enen en nullen. Cijfers zijn de grondstof van algoritmes die bepalen welk nieuws we online lezen of welke advertenties we zien. Ze sturen meer en meer ons gedrag.
In het boek Cataloging the World (2014) beschrijft Alex Wright hoe Paul Otlet (1868–1944), Belgisch jurist en visionair, vorige eeuw utopische projecten bedacht die alle kennis aan elkaar zouden linken en voor iedereen toegankelijk zouden maken. Zo streefde hij naar wereldvrede.
Zijn Universeel Decimale Classificatiesysteem (UDC), gebouwd op cijfers en steekkaarten, wordt nog steeds gebruikt in bibliotheken wereldwijd. Otlet ontwikkelde bijna een eeuw geleden zijn eigen papieren zoekmachine – een ‘Google avant la lettre’.
Het ontsluiten van informatie en kennis vraagt meer dan classificatie. Het vergt vaardigheden: geletterdheid, gecijferdheid, en – steeds meer – digitale vaardigheden. In een samenleving die steeds complexer en digitaler wordt, zijn dit fundamentele sleutels tot zelfredzaamheid en participatie.
PIAAC-onderzoek toont dat in Vlaanderen 1 op 6 volwassenen deze sleutels mist. Zij zijn laaggeletterd. Voor de anderen is het soms moeilijk te begrijpen wat dit betekent.
Ook hier bieden cijfers soelaas. Dit keer in Antwerpen. Het stadhuis heeft een glasraam waarin kunstenaar Warner Berckmans een perkamenten tekst over de eerstesteenlegging van het gebouw omzette naar binaire code. De lingua franca van onze tijd, maar voor de meeste tijdgenoten onmogelijk te ontcijferen.
Dagelijks sensibiliseren over het belang van geletterdheid en gecijferdheid blijft van groot belang op weg naar maatschappelijke inclusie. Wie weet brengt het zelfs de wereldvrede een stukje dichterbij.
Mathieu Vanhaelewyn, coördinator Geletterdheid
Geprikkeld door dit boek? Vind het in een bibliotheek in Vlaanderen.
Of grasduin tussen heel wat andere boeken op Boekenzoeker.
